Dolandırıcılık Operasyonlarında El Konulan Paralar Mağdura İade Edilir mi? | Elazığ Avukat

Dolandırıcılık operasyonları neticesinde el konulan veya bloke edilen paraların mağdurlara iadesi süreci; soruşturma aşamasındaki koruma tedbirleri, ceza yargılamasındaki müsadere hükümleri ve hukuk mahkemelerindeki tazminat sorumlulukları çerçevesinde şekillenmektedir. Aşağıda, konuya ilişkin yargı kararları ışığında hazırlanan detaylı analiz yer almaktadır.

1. Soruşturma Aşamasında İade ve Bloke İşlemleri

Dolandırıcılık vakalarında, suçun işlendiğinin öğrenilmesiyle birlikte Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından paranın izi sürülerek ilgili hesaplara bloke konulabilmektedir. Bu aşamada elde edilen paraların mağduriyetin giderilmesi amacıyla iadesi mümkündür.

● Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi (16.07.2020, 2019/59 E. - 2020/470 K.): Kararda, mağdurun şikayeti üzerine savcılık talimatıyla sanık hesabına bloke konulduğu ve bu blokenin ardından paranın henüz soruşturma/kovuşturma aşamasındayken mağdurun hesabına iade edildiği, iadeye ilişkin dekontun dosya kapsamında yer aldığı belirtilmiştir.

2. Kazanç Müsaderesi ve Mağdurun Hak Önceliği

Türk Ceza Kanunu'nun 55. maddesi uyarınca, suçtan elde edilen maddi menfaatlerin müsaderesi (devlet hazinesine aktarılması), ancak bu menfaatlerin mağdura iade edilememesi durumunda mümkündür.

● Yargıtay 15. Ceza Dairesi (25.09.2013, 2013/1812 E. - 2013/14098 K.): Mahkeme, dolandırıcılık sonucu elde edilen kazancın doğrudan mağdura iade edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Kararda, TCK 55. madde uyarınca kazanç müsaderesinin ancak mağdura iade imkanının bulunmadığı hallerde uygulanabileceği belirtilerek, mağduru belli olan olayda müsadere kararı verilmesi bozma nedeni sayılmıştır.

3. Bankaların Sorumluluğu ve Bloke Edilen Tutarların İadesi

İnternet bankacılığı veya e-posta dolandırıcılığı gibi yöntemlerle gerçekleştirilen işlemlerde, bankaların güvenlik zafiyetleri ve bloke ettikleri tutarların hukuki statüsü önem arz etmektedir.

● İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi (18.06.2021, 2019/350 E. - 2021/541 K.): Mahkeme, bankanın dolandırıcılık eyleminde kusuru bulunmasa dahi, banka nezdinde bloke edilen ve mülkiyeti davacı mağdura ait olduğu tespit edilen tutarın, karar kesinleştiğinde mağdura iadesine hükmetmiştir.

● İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi (02.11.2021, 2018/71 E. - 2021/799 K.): Bankanın güvenlik önlemlerini almada kusurlu olduğu durumlarda, şüpheli işlem nedeniyle bloke edilen veya üçüncü kişilere aktarılan tutarlardan bankanın sorumlu olduğu ve bu zararı mağdura ödemesi gerektiği karara bağlanmıştır.

● İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi (11.02.2021, 2019/1019 E. - 2021/152 K.): Bankaların "güven kurumu" olması hasebiyle en hafif kusurlarından dahi sorumlu oldukları, müşterinin müterafik kusuru ispatlanamadığı sürece dolandırılan tutarın yasal faiziyle iade edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

4. El Konulan Eşya ve Paraların İadesinde Gecikme

Koruma tedbirleri kapsamında el konulan malvarlığı değerlerinin zamanında iade edilmemesi, devletin tazminat sorumluluğunu doğurabilmektedir.

● Yargıtay 12. Ceza Dairesi (08.11.2023, 2021/7048 E. - 2023/4853 K.): CMK 141/1-j maddesi uyarınca, eşyasına veya malvarlığı değerlerine koşulları oluşmadığı halde el konulan veya zamanında geri verilmeyen kişilerin maddi ve manevi zararlarını devletten isteyebilecekleri hatırlatılmıştır.

Özet Tablo: Yargı Kararlarına Göre İade Süreçleri

Mahkeme ve Karar Künyesi Olayın Niteliği Karar Özeti / İade Durumu

Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 8. CD (16.07.2020, 2019/59-2020/470) EFT Dolandırıcılığı Savcılık blokesi sonrası soruşturma aşamasında iade gerçekleşmiştir.

Yargıtay 15. CD (25.09.2013, 2013/1812-2013/14098) PTT Havale Dolandırıcılığı Mağdura iade mümkünse müsadere yapılamaz; para mağdura verilmelidir.

İstanbul 7. ATM (18.06.2021, 2019/350-2021/541) E-posta Dolandırıcılığı Bankada bloke edilen tutarın karar kesinleşince mağdura iadesine hükmedilmiştir.

Yargıtay 11. HD (25.02.2015, 2014/16826-2015/2579) Telefon Dolandırıcılığı Bankanın "alıcı/gönderici farklı" gerekçesiyle tuttuğu paranın mağdura iadesi onanmıştır.

Antalya 1. ATM (15.09.2023, 2019/478-2023/551) Nitelikli Dolandırıcılık Ceza mahkemesi kararına istinaden haksız kazancın faiziyle iadesine karar verilmiştir.

İstanbul 7. ATM (31.05.2023, 2018/267-2023/395) Hesaplar Arası Transfer Bankanın kusuru yoksa dahi, parayı alan şahıstan tahsil edilerek mağdura verilmesi hükmedilmiştir.

Sonuç

Yargı kararları, dolandırıcılık operasyonlarında el konulan veya bloke edilen paraların, mülkiyetin mağdura ait olduğunun tespiti halinde öncelikle mağdura iade edilmesi gerektiğini istikrarlı bir şekilde kabul etmektedir. İade süreci; savcılık talimatıyla soruşturma aşamasında, ceza mahkemesinin müsadere yerine iadeye hükmetmesiyle veya hukuk mahkemelerinde açılan tazminat/istirdat davaları neticesinde gerçekleşmektedir. Bankaların sistem güvenliği nedeniyle sorumlu tutulduğu hallerde ise zarar doğrudan banka tarafından tazmin edilmektedir.

Kaynakca

Yargi Kararlari

1. Yargıtay, 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/139, K. 2024/8711, T. 05.12.2024

2. İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2018/71, K. 2021/799, T. 02.11.2021

3. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/39723, K. 2023/10798, T. 25.12.2023

4. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2022/7172, K. 2023/7940, T. 06.11.2023

5. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2014/6853, K. 2016/7699, T. 17.10.2016

6. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi, E. 2019/59, K. 2020/470, T. 16.07.2020

7. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/15557, K. 2023/650, T. 14.02.2023

8. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/25019, K. 2024/2957, T. 07.03.2024

9. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/24970, K. 2024/8362, T. 25.06.2024

10. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2023/5137, K. 2024/7365, T. 03.06.2024

11. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2014/19118, K. 2014/20379, T. 03.12.2014

12. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2013/1812, K. 2013/14098, T. 25.09.2013

13. Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2019/478, K. 2023/551, T. 15.09.2023

14. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2017/33879, K. 2021/6791, T. 08.06.2021

15. İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2019/350, K. 2021/541, T. 18.06.2021

16. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2024/2705, K. 2024/8310, T. 24.06.2024

17. Yargıtay, 11. Hukuk Dairesi, E. 2014/16826, K. 2015/2579, T. 25.02.2015

18. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2017/24978, K. 2020/12994, T. 24.12.2020

19. Yargıtay, 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/4408, K. 2022/12335, T. 17.10.2022

20. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/25875, K. 2024/2048, T. 21.02.2024

21. İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2018/267, K. 2023/395, T. 31.05.2023

22. Bakırköy 5. Ağır Ceza Mahkemesi, E. 2024/513, K. 2025/134, T. 20.02.2025

23. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2014/845, K. 2016/6090, T. 09.06.2016

24. Yargıtay, 23. Ceza Dairesi, E. 2015/9349, K. 2016/8600, T. 06.10.2016

25. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/42753, K. 2023/8256, T. 09.11.2023

26. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/27336, K. 2024/3516, T. 14.03.2024

27. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2022/1227, K. 2022/9122, T. 18.05.2022

28. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/25531, K. 2023/3723, T. 09.05.2023

29. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2015/3827, K. 2015/22656, T. 30.03.2015

30. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2017/13641, K. 2020/1613, T. 06.02.2020

31. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/14758, K. 2024/9392, T. 09.07.2024

32. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2024/2977, K. 2024/9391, T. 09.07.2024

33. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/27031, K. 2023/9670, T. 07.12.2023

34. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/26316, K. 2023/10437, T. 19.12.2023

35. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2018/6245, K. 2020/5382, T. 11.06.2020

36. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2019/10977, K. 2020/1311, T. 03.02.2020

37. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/22715, K. 2024/3625, T. 18.03.2024

38. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/40133, K. 2023/10643, T. 20.12.2023

39. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2013/12947, K. 2015/27917, T. 01.07.2015

40. Yargıtay, 23. Ceza Dairesi, E. 2015/6198, K. 2015/6547, T. 12.11.2015

41. İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2019/155, K. 2024/785, T. 21.11.2024

42. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2023/2420, K. 2024/640, T. 22.01.2024

43. İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2018/267, K. 2023/395, T. 31.05.2023

44. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, E. 2019/1948, K. 2021/2210, T. 02.11.2021

45. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2013/29077, K. 2016/3808, T. 21.04.2016

46. Yargıtay, 23. Ceza Dairesi, E. 2015/10981, K. 2016/11104, T. 26.12.2016

47. İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/562, K. 2021/180, T. 03.03.2021

48. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/38694, K. 2024/8437, T. 25.06.2024

49. İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2025/23, K. 2025/39, T. 28.01.2025

50. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2024/516, K. 2024/11178, T. 07.10.2024

51. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi, E. 2019/1636, K. 2020/118, T. 23.01.2020

52. Yargıtay, 23. Ceza Dairesi, E. 2015/7025, K. 2016/4414, T. 12.04.2016

53. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/25743, K. 2024/6425, T. 13.05.2024

54. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/22753, K. 2024/7858, T. 06.06.2024

55. Yargıtay, 12. Ceza Dairesi, E. 2021/7048, K. 2023/4853, T. 08.11.2023

56. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/15323, K. 2024/4872, T. 03.04.2024

57. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2019/38, K. 2020/10411, T. 21.10.2020

58. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2024/527, K. 2024/11109, T. 07.10.2024

59. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2022/10512, K. 2025/11824, T. 18.09.2025

60. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2018/3031, K. 2018/8857, T. 03.12.2018

61. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi, E. 2022/1417, K. 2023/447, T. 11.05.2023

62. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/1869, K. 2023/8913, T. 28.11.2023

63. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2011/25084, K. 2012/44010, T. 19.11.2012

64. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2017/4826, K. 2019/8030, T. 10.09.2019

65. Yargıtay, 12. Ceza Dairesi, E. 2021/7272, K. 2024/1104, T. 11.03.2024

66. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/25102, K. 2024/4156, T. 26.03.2024

67. Yargıtay, Ceza Genel Kurulu, E. 2022/471, K. 2023/176, T. 22.03.2023

68. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/35044, K. 2021/11070, T. 29.11.2021

69. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2018/6062, K. 2020/3204, T. 03.03.2020

70. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2019/15867, K. 2020/1260, T. 03.02.2020

71. Yargıtay, 12. Ceza Dairesi, E. 2023/3603, K. 2025/2977, T. 18.03.2025

72. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2022/11226, K. 2023/10873, T. 26.12.2023

73. Yargıtay, 12. Ceza Dairesi, E. 2022/1193, K. 2025/4908, T. 27.05.2025

74. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/32416, K. 2024/6388, T. 09.05.2024

75. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2019/2148, K. 2019/4914, T. 07.05.2019

76. Yargıtay, 23. Ceza Dairesi, E. 2015/12, K. 2015/7, T. 23.03.2015

77. Yargıtay, 12. Ceza Dairesi, E. 2021/6238, K. 2023/2543, T. 05.09.2023

78. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/14377, K. 2023/3265, T. 26.04.2023

79. Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2018/815, K. 2019/1102, T. 10.12.2019

80. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2020/7, K. 2020/1925, T. 12.02.2020

81. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/24396, K. 2023/161, T. 17.01.2023

82. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2022/212, K. 2024/5165, T. 17.04.2024

83. Yargıtay, 23. Ceza Dairesi, E. 2015/11347, K. 2016/11249, T. 28.12.2016

84. İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/739, K. 2024/214, T. 20.03.2024

85. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/26208, K. 2023/6713, T. 03.10.2023

86. Yargıtay, 15. Ceza Dairesi, E. 2012/1653, K. 2014/1012, T. 23.01.2014

87. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/15595, K. 2024/8760, T. 26.06.2024

88. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/1001, K. 2026/2937, T. 10.06.2026

89. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/24602, K. 2023/6191, T. 18.09.2023

90. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/17801, K. 2023/505, T. 08.02.2023

91. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2022/1124, K. 2024/247, T. 10.01.2024

92. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/24615, K. 2023/7368, T. 19.10.2023

93. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/41836, K. 2024/4268, T. 26.03.2024

94. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/14993, K. 2024/982, T. 05.02.2024

95. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/26697, K. 2023/5875, T. 05.09.2023

96. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/41444, K. 2023/230, T. 19.01.2023

97. Yargıtay, 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/3824, K. 2022/7782, T. 03.11.2022

98. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/22736, K. 2023/3358, T. 27.04.2023

99. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/25379, K. 2024/7717, T. 05.06.2024

100. Yargıtay, 11. Ceza Dairesi, E. 2021/25329, K. 2024/8365, T. 25.06.2024

101. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, E. 2019/1019, K. 2021/152, T. 11.02.2021